Այժմ ավելի ու ավելի հաճախ ենք հանդիպում մարդկանց, որոնք իրենց երեխայի վարքի և հուզական վիճակի ամեն տատանման համար դիմում են մասնագետների օգնությանը կամ, սաստիկ անհանգստանալով, ցանկացած դրսևորման մեջ մի աննորմալ բան են փնտրում։ Միևնույն ժամանակ քիչ չեն այնպիսի մարդիկ, որոնք նույնիսկ ամենածայրահեղ դեպքերում համարում են, որ ինքնուրույն գլուխ կհանեն, անտեսում են մասնագետների դերը և փորձը՝ ապավինելով միայն իրենց տեսակետին։ Երկու մոտեցումներն էլ ծայրահեղ են և սխալ։
Հարգելի՛ այցելու, մենք առաջարկում ենք պատասխանել մի շարք հարցերի, որոնք հնարավորություն կտան մոտավոր պատկերացում կազմել Ձեր երեխայի խնդիրների լրջության մասին և որոշում կայացնել մասնագետին դիմելու կամ չդիմելու հարցում։
Հարցերից յուրաքանչյուրը վարքային կամ հուզական դրսևորում է, որը կարող է լինել կամ չլինել Ձեր երեխայի մոտ։ «Այո» պատասխանը ընտրեք միայն այն դեպքում, երբ տվյալ դրսևորումը Ձեր երեխայի վարքում նկատվում է պարբերաբար կամ բավական հաճախ։
1.
Երեխան ինքնամփոփ է, խուսափում է հասակակիցների հետ շփումից։
2.
Կոնֆլիկտային հարաբերություններ ունի քրոջ կամ եղբոր հետ։
3.
Խանդում է ծնողներին քրոջ/եղբոր նկատմամբ քնքշանք կամ սեր դրսևորելիս։
4.
Հաճախ անկառավարելի վարք ունի։
5.
Հաճախ ունենում եք գլխացավեր կամ միգրեն։
6.
Չի ենթարկվում ծնողներին, հունից հանում է մեծահասակներին։
7.
Երեխան գերակտիվ է, անդադար շարժման մեջ է, իմպուլսիվ է և դժվարանում է կառավարել իր գործողությունները։
8.
Ունի անհաղթահարելի վախեր կամ ֆոբիաներ։
9.
Երեխան ունի ցածր ինքնագնահատական, դժգոհ է իրենից, իր արտաքինից կամ հնարավորություններից։
10.
Ագրեսիվ վարք է դրսևորում, վիրավորական բառեր է ասում կամ դիտավորյալ վնասում է մարդկանց, կենդանիներին կամ իրերին։
11.
Երեխան մտերիմ բարեկամ, ծնող, հարազատ կամ սիրած կենդանի է կորցրել։
12.
Երեխայի ծնողները ամուսնալուծվել են։
13.
Երեխան ծանր սթրես է տարել (բռնություն, կորուստ, դաժան վերաբերմունք, երկարատև բաժանում, ավտովթար, պատերազմական իրավիճակներ, տարհանում, հոսպիտալացում և այլն)։
14.
Չափազանց հաճախ է հիվանդանում, հաճախակի փորացավեր կամ գլխացավեր ունի։
15.
Հինգ տարեկանից մեծ է և գիշերամիզություն ունի։
16.
Երեխայի մոտ հաճախ նկատվում է սեռական ինքնախթանում, որը դժվար է վերահսկվում։
17.
Դանդաղկոտ է, կաշկանդված, իրեն պաշտպանել չի կարողանում։
18.
Երեխայի վարքում մի քանի անգամ նկատվել է գողության դրսևորում։
19.
Վտանգավոր վարքագիծ ունի։
21.
Ունի ուսումնական դժվարություններ, չի հասցնում դպրոցում։
22.
Երեխան ակնհայտ տարբերվում է իր հասակակիցներից զարգացման, վարքի կամ այլ դրսևորումների մակարդակով։
23.
Ունի ուշադրությունը կենտրոնացնելու կայուն դժվարություն։
25.
Ուրիշների ներկայությամբ կամ առհասարակ երկարատև լռելու հակում ունի, խոսքի լիարժեք զարգացման պարագայում չի պատասխանում իրեն ուղղված հարցերին։
26.
Քնի խանգարումներ ունի՝ դժվար է քուն մտնում, հաճախ արթնանում է, մղձավանջներ է տեսնում կամ քնի մեջ լաց է լինում։
27.
Երեխան դրսևորում է տարիքին անհամապատասխան սեքսուալ վարք։
28.
Հրաժարվում է սննդից կամ չափազանց ընտրողական է սնվելու մեջ։
29.
Կամակոր է, անհանդուրժող է և հաճախ անհարմար իրավիճակներ է ստեղծում ծնողների համար։
30.
Կրկնվող գործողություններ է կատարում (եղունգներ է կրծում, մազեր կամ ունքեր է պոկում, մատ է ծծում կամ այլ նմանատիպ վարք է դրսևորում)։
31.
Կպչուն մտքեր ունի, հաճախ տալիս է նույն հարցը կամ անդադար կրկնում նույն միտքը։
32.
Ապրում է կոնֆլիկտային, անհաշտ ընտանիքում։
33.
Երեխայի ընտանիքի անդամներից մեկը հաշմանդամ է կամ հոգեկան հիվանդությամբ է տառապում, ալկոհոլիկ է կամ թմրամոլ, անկողնային հիվանդ է և այլն։
34.
Երեխան ականատես է լինում կամ ինքն է ենթարկվում բռնության։
35.
Երեխայի ծնողներից մեկը երկար բացակայում է, արտագնա աշխատանք է կատարում։
36.
Դեմքի կամ մարմնի որևէ մկանային խումբ պարբերաբար ոչ կամածին կծկվում է կամ կրկնվող անկառավարելի ձայներ է հանում (տիկեր ունի)։
37.
Երեխան պարբերաբար ծաղրի ու հալածանքի է ենթարկվում դպրոցում կամ այլ միջավայրում։
38.
Երեխան 3 տարեկանից մեծ է և կախվածություն ունի մոտ հարազատներից մեկից, դժվարանում է բաժանվել նրանից անգամ կարճ ժամանակով։
39.
Երեխան անհամապատասխան ախորժակ և ավելորդ քաշ ունի։
40.
Երեխան սառը կամ անտարբեր վերաբերմունք ունի իրեն շրջապատող մարդկանց նկատմամբ։
41.
Երեխան չափից շատ ժամանակ է անցկացնում հեռախոսով կամ համակարգչով զբաղվելով։
42.
Երեխան հաճախ ուժեղ անհանգստություն կամ տագնապ է զգում առանց ակնհայտ պատճառի։
43.
Երեխան հաճախ ունենում է բարկության պոռթկումներ, որոնք դժվար է հանգստացնել։
44.
Երեխան դժվարանում է բառերով արտահայտել իր հույզերը։
45.
Երեխան նախընտրում է միայնակ խաղալ և հազվադեպ է ներգրավվում համատեղ խաղերի մեջ։
